Blog Archives

Սուրբ Գրիգոր Նարեկացին Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսի կողմից Եկեղեցու Ուսուցիչ է հռչակվել

2015-02-23 Վատիկանի ռադիո (http://www.news.va/en/news/pope-francis-declares-armenian-saint-doctor-of-the)

Գրիգոր ՆարեկացիՖրանցիսկոս պապը հայազգի սուրբ՝ վանական և բանաստեղծ Գրիգոր Նարեկացուն հայտարարել է Տիեզերական Եկեղեցու Ուսուցիչ (Դոկտոր): Շաբաթ օրը  հանդիպելով  Սրբերի (սրբադասման) հարցերով զբաղվող կոնգրեգացիայի (հանձնաժողովի) ղեկավար կարդինալ Անջելո Ամատոյին՝ պապը հաստատել է կոնգրեգացիայի լիագումար նիստում առաջ քաշված առաջարկը՝ 10-րդ դ. հայ սրբին Տիեզերական Եկեղեցու Ուսուցչի (Դոկտորի) կոչում շնորհելու մասին:

Այնուհետև Վատիկանի ռադիոյի կայքում ներկայացված է Սուրբ Գրիգոր Նարեկացու կենսագրությունը, որին կարող եք ծանոթանալ ստորև.

Ս. Գրիգոր Նարեկացի

[940-ական թթ. 2-րդ կես, հավանաբար գյուղ Նարեկ (Ռշտունյաց գավառ) – 1003], բանաստեղծ, փիլիսոփա, երաժիշտ, մանկավարժ: Խոսրով Անձևացու որդին: Դաստիարակվել ու կրթություն է ստացել Նարեկավանքի դպրոցում, Անանիա Նարեկացու հսկողությամբ, որ մոր հորեղբայրն էր: Գրիգոր Նարեկացու գործունեությունը կապվում է նույն վանքի հետ, որտեղ վարդապետ է եղել մինչև իր կյանքի վերջը: Մենաստանի տարածքում նրա հիշատակին կանգնեցվել է մատուռ, որի մեջ ամփոփվել է նրա աճյունը:

Նարեկացուց մեզ է հասել «Մեկնութիւն երգոց երգւոյն Սողոմոնի» երկը (գրված 977-ին), «Ապարանից Ա. Խաչի պատմությունը» (980-ական թթ.), մի քանի ներբողներ, շուրջ 36 բանաստեղծություն, «Մատեան ողբերգութեան» (1001-1003) պոեմը և դավանաբան, մի թուղթ, որն ուղղված է Մոկաց Կճավա վանքի վանահորը և արժեքավոր աղբյուր է Թոնդրակյան շարժման մասին: Նրան է վերագրվում նաև Հոբի գրքի մի հատվածի մեկնությունը («Ո՞վ է դա…», անտիպ):

Գրիգոր Նարեկացու տաղերում («Մեղեդի ծննդեան», «Տաղ վարդավառի», «Տաղ քաղցրիկ», «Տաղ ազնիւ») աշխարհիկ ընկալմամբ պատկերել է իրական կնոջ գեղեցկությունը, երկրային հմայքները, փառաբանել բնությունը:

Նարեկացու բանաստեղծ, հանճարն ամենակատարյալ արտահայտությունն է գտել «Մատեան ողբերգության» քնարական-փիլիսոփայական պոեմում, որը հայտնի է «Նարեկ» անունով: Մեծածավալ երկը (95 գլուխ, ավելի քան 10000 տող) չունի պատմող, սյուժեի տարրեր, բայց ունի սկիզբ և ավարտ, ներքին զարգացման կուռ միասնություն ու ամբողջականություն: Գործողությունը զարգանում է կյանքի ու մահվան, անկման ու փրկության, հուսալքության և ինքնահուսադրման իրարամերժ գաղափարների ու ապրումների բախումով: Բախման կենտրոնում բանաստեղծն է,որը սեփական մեղքերը քավելով և ինքնակատարելագործման ճանապարհով ձգտում է հասնել ու միանալ աստվածային էությանը: Պոեմում Նարեկացին չի ձգտում ո՛չ բանականությամբ, ոչ զգացողությամբ և ո՛չ էլ կրոնական դավանաբանության հեղինակությամբ ապացուցել Աստծու գոյությունը, ճանաչել նրա էությունը: Նրա համար Աստված անառարկելի ճշմարտություն է, և նա չի պահանջում ոչ մի ապացույց:

Գրիգոր Նարեկացին խոսում է մարդ անհատի մասին և խորությամբ պատկերում նրա ներաշխարհը: Անհատն իր ամեն կարգի մարդկային մեղքերի «մեղավոր աշխարհով» հույս ունի և հավատում է Աստծուց սպասվող փրկությանը:

Պոեմը հորինված է յամբ-անապեստյան ազատ տաղաչափությամբ և հանգի մասնակի օգտագործումով:

Ինչպես «Մատեան ողբերգութեան» պոեմում, այնպես էլ տաղերում Նարեկացին օգտվել է հայ բանահյուսությունից, բանահյուսական տաղաչափական ձևերից ու ընդհանրապես ժողովրդական խոսքի տարրերից, իսկ բազմազան նմանաձայնությունների (բաղաձայնույթ, առձայնույթ) միջոցով հասել է երաժշտականության: Նարեկացու գեղարվեստական մտածողությունը բնութագրվում է որպես բանական-զգացմունքային և իր մեջ միավորում է ծավալայնությունն ու արտահայտչական ոճը: Այդ մտածողությունն իր ազդեցությունն է թողել հետագա շրջանի, հատկապես XII-XIII դդ. (Ներսես Շնորհալի, Ֆրիկ, Կոստանդին Երզնկացի), ինչպես և XX դարի 1-ին կեսի (Մ. Մեծարենց, Սիամանթո, Ե. Չարենց) հայ բանաստեղծության վրա:

Նարեկացու բարդ և հակասական աշխարհայացքի հիմքում Աստծու՝ որպես բարձրագույն սուբստանցի մասին քրիստոնեական ուսմունքն է: Մարդկության պատմությունը նա պատկերել է ըստ Աստվածաշնչի՝ աշխարհի արարումից մինչև վերջին դատաստանը: Նրա խորհրդապաշտությունը սերտորեն միահյուսված է նորպլատոնականության հետ. տեսանելին իմաստավորվում է անտեսանելիով և՝ ընդհակառակը:

Գրիգոր Նարեկացին, որպես երաժիշտ, նոր շունչ ու կյանք է հաղորդել հայմիջնադարյան մասնագիտացված երգարվեստին: Հատկապես իր տաղերի երաժշտական բաղադրիչներում հաղթահարված են շարականների հին ութձայնի դրությանը՝ կապված եղանակների կազմության՝ տվյալ պատմաշրջանի համար արդեն քարացած ձևերը: Ընդհանրապես նախատեսված չլինելով պարտադիր-կիրառական նպատակների համար՝ տաղերն ազատ են մնացել եկեղեցական

կանոնական մտածողությունից ու ավելի անկաշկանդ (քան, օրինակ՝ շարականները) հարստացել են ժողովրդական-գուսանական արվեստից եկող կենսունակ տարրերով:

Գրականության ցանկ

«Ով ով է: Հայեր» հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, գլխ. խմբ. Հովհ. Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատ., Երևան, 2007:

Գրիգոր Նարեկացի, Մատյան ողբերգության, «Սովետական գրող», Երևան, 1979թ.:

Սարգսյան Մ., Գրիգոր Նարեկացի, <<Արևիկ>> հրատ., Երևան, 1989:

Երկ. Գիրք աղօթից սրբոյն Գրիգորի Նարեկացւոյ արարեալ, ԿՊ, 1700: 

Սրբոյ հորն մերոյ Գրիգորի Նարեկայ վանից վանականի մատենագրութիւնք, Վնտ., 1840: 

Մատյան ողբերգության (գրաբարից թրգմ՝ Վ. Գևորգյան), Ե., 1970: 

Տաղեր և գանձեր (աշխատասիր.՝ Ա. Քյոշկերյանի), Ե., 1981:

Աղբյուրը՝ http://www.armenianlanguage.am

Կարդացե՛ք նաև Բարի առավոտ – Մայստեր Էկհարտ 

Կաթոլիկ եկեղեցի. պոնտիֆիկները փոխվում են, խնդիրները՝ մնում (մաս 3-րդ՝ վերջին)

Սկիզբը՝ այստեղ

pope

Իտալացի լրագրող Ջիովաննի Բենսին Վատիկանի դժվարությունների և հեռանկարների մասին

Լևոն 13-րդ պապը 1891 թ. հրապարակեց «Rerum novarum» («Նոր երևույթների մասին») էնցիկլիկան, որում շարադրվում էր Կաթոլիկ եկեղեցու սոցիալական դոկտրինը, նշվում էր, թե ինչպես պետք է կաթոլիկները հաղթահարեն աշխատանքի և դրա արդար հատուցման խնդիրները՝ մերկացնելով մարքսիստական աթեիզմը: Էնցիկլիկայում դիտարկվում էին կառավարության, կապիտալիզմի և աշխատավորների՝ Եկեղեցու հետ հարաբերությունները: Պապը արտահայտվեց հօգուտ արհմիություններ ստեղծելու աշխատավորների իրավունքի՝ դրա հետ մեկտեղ մերժելով սոցիալիստական գաղափարախոսությունը և հաստատելով մասնավոր սեփականության իրավունքը: Կարեկցանք արտահայտելով աշխատավորներին՝ էնցիկլիկան միևնույն ժամանակ քարոզում էր մասնավոր իրավունքի և հասարակության դասակարգային բաժանման հավերժականությունը, կտրականապես մերժում էր սոցիալիզմը, կոչ էր անում հրաժարվել դասակարգային պայքարից և հարթել դասակարգային համագործակցություն: Աշխարհի բոլոր աղետները, Լևոն պապի խոսքերով, այսպես կոչված «նախնական մեղքի» արդյունք էին, իսկ տառապանքները պապը հայտարարեց մարդկության «ճակատագիրը».

Կաթոլիկ եկեղեցու կյանքում 20-րդ դարում տեղի ունեցած իրադարձություններից հարկ է հիշել Պիոս 12-րդի որոշումը (1949 թ.), որը կտրեց Եկեղեցուց ոչ միայն կոմունիստներին, այլև այն կաթոլիկներին, ովքեր կարդում կոմունիստական մամուլ կամ գրքեր՝ նույնիսկ զուտ հետաքրքրությունից դրդված: Այսպես Կաթոլիկ եկեղեցին «նորմատիվորեն» ազդում էր հասարակության կյանքի վրա. Կոմունիզմի մասին դեկրետները, օրինակ, չունեին իրավական հետևանքներ (Արևմուտքում, իհարկե, ոչ մեկը չձերբակալվեց կամ «չայրվեց կրակի վրա» կոմունիստ լինելու պատճառով), բայց մշակութային-քաղաքական հետևանքները զգացվեցին, օրինակ, կրթության ոլորտում:

Այսօր իրավիճակը միանգամայն այլ է: Այսօր «գլոբալ թշնամի» չկան, մարդիկ ինքնուրույն են ընտրում քաղաքական և գաղափարախոսական ուղենիշները, Եկեղեցին դադարել է խաղալ վստահելի փարոսի դեր անվստահելի, բուռն կեցաղային կյանքում: Աթեիզմը դեռ գոյություն ունի, բայց այն Եկեղեցու համար ոչ մի վտանգ չի ներկայացնում: Ֆրանցիսկ պապը, ըստ իս, պիտի մի քիչ փոխի հարվածի ուղղությունը, որպեսզի խոցի նրա (Եկեղեցու) ժամանակակից «թշնամիներին»: Ռացինգերը, դեռ այն ժամանակ, երբ դավանական Կոնգրեգացիայի պրեֆեկտն էր, սահմանել էր Եկեղեցու ժամանակավոր թշնամուն: Դա ռելյատիվիզմն է:

Ռելյատիվիզմի մասին, ինչեպես նաև հողվածի շարունակությունը կարդացե՛ք այս հղմամբ:

Աղբյուրը՝ այստեղ

Թրգմն.՝ Գ. Ա. Հ.

Կաթոլիկ եկեղեցի. պոնտիֆիկները փոխվում են, խնդիրները՝ մնում (մաս 1-ին)

Pope

Իտալացի լրագրող Ջիովաննի Բենսին Վատիկանի դժվարությունների և հեռանկարների մասին

«Բարի երեկո քույրեր և եղբայրներ։ Դուք գիտեք, որ կոնկլավի խնդիրը Հռոմի եպիսկոպոս ընտրելն է, և թվում է, թե իմ եղբայր-կարդինալները նրան գտան աշխարհի ծայրին… Բայց ես այստեղ եմ»։

Սրանք Հռոմի նորընտիր պապի առաջին բառերն էին, ով Կաթոլիկ եկեղեցու պատմության մեջ առաջին անգամ ընտրեց Ֆրանցիկսոս անունը։ Նա Արգենտինայի մայրաքաղաք Բուենոս-Այրեսի կարդինալ Խորխե Մարիո Բերգոլիոն է։

Հայտնի է նրա համեստությունը կենցաղում։ Բուենոս-Այրեսում նա հրաժարվեց ապրել արքեպիսկոսպոսի պալատում՝ նախընտրելով ոչ մեծ բնակարան քաղաքի կենտրոնում։ Քաղաքում երթևեկում էր հասարակական տրանսպորտով, իսկ իր սնունդը ինքն էի պատրաստում։ Մանուշակագույն հագուստի փոխարեն Բերգոլիոն կրում էր հասարակ վանական փարաջա էր կրում՝ ավանդական ճիզվիտների համար։ Միևնույն ժամանակ կարդինալը ասում էր, որ իրեն օտար չեն շատ բաներ աշխարհիկ կյանքում. օրինակ, նա սիրում էր տանգո, իսկ սիրելի գրքերը 19-րդ դարի իտալացի գրող Ալեսանդրո Մանձոնիի «Նշանվածները» և Դանթե Ալիգիերիի «Աստվածային կատակերգություն» գրքերն էին։

Սիրում էր ֆուտբոլ և «Սան-Լորենսո» ակումբի երկրպագու է, որը հիմնադրվել է 1908 թ. ապրիլին  հոգևորական դոն Լորենսո Մասսայի կողմից։ Ի դեպ, այդ հայտնի արգենտինական թիմն ունի նաև ոչ պաշտոնական անուն՝ Los Santos` («Սրբեր»)։ Ֆրանցիսկոս պապն ունի թիմի խաղացողների ստորագրություններով շապիկ, որը նրան են նվիրել հենց ֆուտբոլիստները։

Նոր պապը միանշանակ խիստ և հետևողական պահպանողական է։ Նա հանդես է գալիս աբորտների և էֆթանազիայի դեմ, աջակցում է Կաթոլիե եկեղեցու դիրքորոշմանը, որը դատապարտում է միասեռականներին, կտրուկ դեմ էր 2010 թ. Արգենտինայում ընդունված օրենքին, որը թույլատրում էր միասեռականների ամուսնությունները, կոչ է անում թույլ չտալ այդպիսի զույգերին երեխա որդեգրել, և, միաժամանակ, նորմա է համարում սեքսուալ փոքրամասնությունների նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքը։ Այս «արտաքին դիմանկարից» ելնելով՝ կարելի է փորձել կանխատեսել, թե ինչ քայլեր կկատարի Ֆրանցիսկոս պապը՝ լուծելու համար Կաթոլիկ եկեղեցին այսօր կեղեքող ցավոտ խնդիրները։

Նախորդ տարվա օգոստոսին մահացած կարդինալ Կառլո Մարիա Մարտինին՝ Միլանի նախկին արքեպիսկոպոսը, ինչ-որ առիթով հայտարարել էր, որ Կաթոլիկ եկեղեցին 200 տարով ետ է մնում պատմական զարգացման ուղուց։ Եվ դժվար է նրա հետ չհամաձայնել։ Վերջին 2 դարերի ընթացքում աշխարհն իրոք գնացել է մի ուղղությամբ, որն այլևս չի համապատասխանում Եկեղեցու շարժման ուղղությանը։ Այդ, հետ մնալը չի վերաբերում (մի քանի դեպքերից բացի), ասենք, գիտական ոլորտին. վաղուց անցել են ժամանակները, երբ ինկվիզիցիան արգելում էր ակնոց կրելը այն հիմնավորմամբ, որ դա, փոխելով իրերի «բնական» ընկալումը, հակասում է Աստծո կամքին։ Բայց միանշանակ ակներև է խզումը Եկեղեցու «մտածողության» և հասարակության «գործելակերպի» միջև։

Ֆրանցիկսոս պապի լուծելիք խնդիրները անհավանականորեն բարդ են։ Հնարավոր է՝ հենց այդ խնդիրների նկատմամբ վախը և անօգնականությունն էին այն դրդապատճառների թվում (բացի տարիքը և տկար առողջությունը), որոնք մղեցին Բենեդիկտոս 16-րդին վայր դնել պապական ծառայության ծանր բեռը։

Հովհաննես 23-րդ հանգուցյալ պապը, ով հրավիրել էր Վատիկանի 2-րդ ժողովը, ասում էր, որ Կաթոլիկ եկեղեցուն անհրաժեշտ է «aggiornamento», այսինքն՝ «ժամանակակցացում», բայց այդ «աջորնամենտոն» այդպես էլ չիրագործվեց՝ բացի մանրուքներից (ի դեպ, դրանցից ոչ բոլորն էին բավանանին լավ մտածված), ինչպես օրինակ եկեղեցական երաժշտության մեջ լատիներենի փոխարինումը ժամանակակից լեզուներով, ինչը, շատերի կարծիքով, նման է մանկական միամիտ երգերի և ոչ մի ընդհանրություն չունի մեծն կաթոլիկ երաժշտության հետ։

Շարունակությունը՝ այստեղ

%d bloggers like this: