Blog Archives

Հարությունը մեր հավատքի սիրտն է. Սերգեյ Ավերինցև

Հատված Ս. Ս. Ավերինցևի կողմից 2002 թ. դեկտեմբերի 14-ին խոսված քարոզից.

Սերգեյ Ավերինցև Сергей Аверинцев

Քրիստոսի հարությունը, մեր հավատն առ հարությունն Քրիստոսի առ Եկեղեցին մեր հավատքի սիրտն է և մեր պատասխանը փորձչին՝ դևին։ Այլապես ի՞նչ կլիներ Եկեղեցին առանց նրանում հարուցյալ Քրիստոսի ներկայության. պարզապես մարդիկ՝ իրենց թուլություններով։ Պատմության մեջ – Եկեղեցու երկրային, էմպիրիկ պատմության մեջ – շատ տխուր բաներ կան, ինչպես և ամենատարբեր մարդկային ընկերակցությունների պատմության մեջ։ Բայց եթե նույնիսկ չմտածենք այդ մասին, ամենաբարեպաշտ, առաքինի, հարգանքի արժանի քրիստոնյաները միայն  իրենք իրենցով՝ առանց հարուցյալ Քրիստոսի ներկայության, ի՞նչ են կարող անել իրենց անլիարժեք բարեպաշտությամբ, իրենց մարող առաքինություններով, իրենց իրական բայց և համենայն դեպս անբավարար ներշնչանքով։

Ես ինձ թույլ կտամ ասել շատ անձնական բան՝ ինձ անձնական խոստովանություն անել թույլ կտամ։ Ես չգիտեմ, թե ինչպես է փորձիչը խոսում ուրիշ մարդկանց հետ, բայց երբ նա ինձ հետ է խոսում,

Read the rest of this entry

Advertisements

«Մարմնի գույնը չի կարելի փոխել»

Ավարայրի ճակատամարտՋիովաննի Գուայտա 5-րդ դարի Հայ Եկեղեցու Հայրերից մեկը՝ Սուրբ Եղիշեն, հայ դասական պատմագրության մեծարժեք գործերից մեկում ավանդում է 451 թ. մազդեզականների դեմ ճակատամարտում վասն հաւատո զոհված վկաների պատմությունը։ Նա մեջբերում է ճակատամարտի հայ հերոս, քաջ Վարդանի խոսքերը. «Նա (թշնամին), որ կարծում էր, թե մենք քրիստոնեությունն իբրև զգեստ ունենք հագած, այժմ չի կարողանում մեզ փոխել, ինչպես մարմնի գույնը չի կարելի փոխել…» [տե՛ս Եղիշե, «Վարդանի և հայոց պատերազմի մասին», Երևան, «Հայաստան» հրատարակչություն, 1971, էջ 100]։

Սա նշանակում է, որ հավատքը խորունկ մի բան է, որը դառնում է մեր մասը, և միևնույն ժամանակ, մի շնորհ, ինչ-որ բան, որը ընդունում ենք իբրև մարմնի գույն…

Գարեգին Ա. – Հաստատապես, հավատքի մեջ կա շնորհի բաղադրատարր։ Սակայն այդ շնորհը որոշ մարդկանց առանձնաշնորհը չէ, տրված է բոլորին, բայց կան նաև մարդիկ, որոնք ընկալունակ չեն այդ շնորհին կամ ուրիշներից պակաս ընկալունակ են։ Կյանքի հանգամանքներից կախված՝ այդ շնորհը դրսևորվում է մեծ կամ փոքր չափով. ակներևաբար որոշ մարդիկ հնարավորություն չեն տալիս, որ այն արմատներ ձգի իրենց հոգում, թողնում են, որ խամրի։ Ուրիշներ էլ, ընդհակառակը, ինչ-որ մի պահի, մի իրադարձության, մի հանդիպման կամ ընթերցանության ազդեցությամբ, ինչպես այդ տեղի ունեցավ Սուրբ Օգոստինոսի հետ Tolle, lege [լատ.՝ «Վերցրու, կարդա»]-ի դեպքում, իրենց մեջ հայտնաբերում են հավատքը, որը միշտ ապրել է իրենց սրտի խորքում։

526501_560063990706370_607272628_nՋիովաննի Գուայտա Եթե ես ճիշտ եմ հասկանում Ձեր խոսքը, Դուք հավատքը համեմատում եք տաղանդի հետ, ասենք՝ գեղեցիկ ձայնի, լավ ձեռագրի և այլն։ Պատահում է, որ տաղանդավոր մարդը միանգամից չի նկատում իր ընդունակությունները։ Բայց, հանկարծ, հայտնաբերելով դրանք, կա՛մ զարգացնում է, կա՛մէլ անուշադրության մատնում։ Իսկ եթե չունես տաղանդ,չես կարող այն տալ քեզ։ Սուրբ Եղիշեի գրքի խոսքերը կարելի է հասկանալ և այսպես. անհնարին է յուրացնել հավատքը, ինչպես որ անհնարին է փոխել մաշկի գույնը…

Գարեգին Ա. – Խոսելով շնորհի մասին՝ ես չէի ցանկանա այն համեմատել տաղանդի հետ, որը քչերի առանձնաշնորհն է։ Ասացի, որ հավատքը տրվում է յուրաքանչյուրին, և մեզ տրված են համընդհանուր շատ շնորհներ, որոնք մեր մարդկային էության մաս են կազմում, ինչպես տեսողությունը, լսողությունը կամ շնչառությունը… Հավատքը մեր կյանքի զարդը չէ ինչպես տաղանդը, այն ավելի շուտ կտավ է, որի վրա գույները դրսևորվում են իրենք իրենց։ Այն տրվում է բոլոր տղամարդկանց և կանանց, որովհետև համարվում է մարդկային բնության էատարր։ Յուրաքանչյուր ոք կարող է կա՛մ հրաժարվել դրանից, կա՛մ ընդունել ու վկայել նրա մասին, քանի որ այն, ինչը քրիստոնյաները կոչում են «հավատք», ո՛չ փիլիսոփայական ուսմունք է և ո՛չ էլ գաղտնի կամ խորհրդավոր վարդապետություն, այլ՝ ազդու գործող ուժ։

Ջիովաննի Գուայտա – Ուրեմն, Դուք այն կարծիքի՞ն եք, թե յուրաքանչյուր մարդ ի ծնե ստանում է հավատքի այդ շնորհը։

Գարեգին Ա. – Հենց այդպես եմ մտածում։

Ջիովաննի Գուայտա – Ասացիք, որ մեծ կամ փոքր չափով, կարելի է ընկալունակ լինել այդ շնորհին։ Ի՞նչ է հարկավոր հավատքի շնորհն ընդունելու և այն զարգացնելու համար։ Շատերն ասում են, թե պետք է փնտրել Աստծուն, հոգ չէ, թե նրան գտնելու հաջողություն չունենաս։

Գարեգին Ա. – Իմ կարծիքով, այդ մարդիկ պետք է մեկնակետ ընդունեն մի շատ հիմնական միտք՝ բանականությունը մարդու ամբողջությունը չէ դեռևս։ Մարդուն բանականությունն է տրված, որպեսզի դրանից օգտվի երկրային կյանքի պայմաններում։ Բայց մարդն անդրանցում է իր բանականության սահմանները։ Պասկալն ասել է. «Սիրտն ունի իր փաստարկները, որոնք անհայտ են բանականությանը»։ Մեր մեջ ասես մի վեցերորդ զգայարան կա։ Մեկ անգամ ևս ես հավատքը կհամեմատեի լսողության կամ տեսոողության հետ։ Ես լավ գիտեմ, որ մեկ թե մյուս զգայարանից զրկված մարդը, այդպիսին լինելով, նվաստացած չի լինի որպես մարդ։ Արդ, հավատքը վեցերորդ զգայարանն է, որից նա երբեք չի կարող զրկվել, քանի որ այն ներհատուկ է մարդկային բնությանը։ Դժբախտաբար, հաճախ Աստծուն ժխտելիս թե փնտրելիս, մենք չենք օգտագործում այդ զգայարանը, այլ այն փոխարինում ենք բանականությամբ։ Բայց բանականությունը ի զորու չէ, որ մենք լիովին ըմբռնենք Աստծուն։ 

Աղբյուրը՝ Գարեգին Ա. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս, «Զրույցներ Ջիովաննի Գուայտայի հետ», Ս. Էջմիածին, 2001

Կարդացե՛ք նաև ԳԱՐԵԳԻՆ Ա. կաթողիկոս. 5 միտք հայի, նրա ինքնության մասին

Ս. Գրիգոր Տաթևացի, ՀԱՎԱՏՔԻ ԵՎ ԳՈՐԾԵՐԻ ՄԱՍԻՆ, Գլուխ Ծ.

Գրիգոր_Տաթևացի Ոսկեփորիկ

[Հարց.] Ի՞նչ է հավատքը և ի՞նչ են գործերը:

[Պատասխան.] Նախ ասենք, որ «Հավատքն առանց գործերի մեռած է, և գործերն առանց հավատքի՝ ունայն» (Հակոբոս 2.17): Ուրեմն՝ հավատքը գործով է կենդանի ու երևացող, ինչպես առաքյալն է ասում. «Հավատքը սիրով է հաջողված» (Գաղատ. 5.6), և գործը հավատքով է կատարյալ և վարձատրված, քանզի գործերն առանց հավատքի ունայն և անվարձ են:

Դարձյալ իմանալու է, որ հավատքը և գործը հավասարվում են յոթ բաներով.

Նախ՝ որովհետև երկուսն էլ Աստծո կողմից մարդկանց տրված շնորհներ են:

Երկրորդ՝ երկուսն էլ լույս են և լուսավորում են մեզ:

Երրորդ՝ երկուսն էլ մեր բարության պտուղն են:

Չորրորդ՝ երկուսն էլ վարձատրելի են այնտեղ և հանդերձյալ [կյանքում]:

Հինգերորդ՝ երկուսն էլ Աստծո սիրո մեջ են հաստատված:

Վեցերորդ՝ երկուսն էլ միշտ աճում են և ոմանց մեջ առավել ու ոմանց մեջ նվազ են երևում ըստ կարողության:

Յոթերորդ՝ երկուսն էլ պահելի են մինչև մահ անփոփոխ կերպով:

Բայց և զանազանվում են յոթ բաներով.

Նախ՝ հավատքը հոգու մեջ է, իսկ գործը՝ մարմնի:

Երկրորդ՝ հավատքը ծնող է, իսկ գործը՝ ծնունդ:

Երրորդ՝ հավատքն Աստծո զորությանն է հավատում, իսկ գործը՝ գործողի:

Չորրորդ՝ հավատքն Աստծո էությունն է դիտում, իսկ գործը՝ հրամանը:

Հինգերորդ՝ հավատքը դյուրին է և հասարակ, իսկ գործը դժվարին է և (միայն) ոմանց (մատչելի):

Վեցերորդ՝ հավատքը ողորմություն է ստանում և գործն՝ արդարություն:

Յոթերորդ՝ հավատքն Աստծո տեսությանն է առաջնորդում, իսկ գործը՝ փառաց պսակին:

Այսքանն այս մասին:

Աղբյուրը՝ Ս. Գրիգոր Տաթևացի, «Ոսկեփորիկ»

Կարդացե՛ք նաև Ս. Գրիգոր Տաթևացի, Աստծո Սուրբ Հոգու մասին՝ ընդդեմ Մակեդոնի. Գլուխ ԺԲ.

%d bloggers like this: