Blog Archives

ԲՈՒՆ ԲԱՐԵԿԵՆԴԱՆ – Ծիսական բառարան

Բուն ԲարեկենդանԲարեկենդաններուն գլխաւորը եւ իսկապէս բարեկենդան կը նկատուի՝ Մեծ Պահքը յառաջող վերջին ուտիքին Կիրակին, որուն կը յաջորդէ Մեծ Պահքը, այն է եօթը շաբաթ=48 օր անընդհատ պահք։ Հարկաւ այդ օրուան կերակուրներու ուրախութիւնն ուրիշ բարեկենդաններնէն մեծ ըլլալուն, այդ բարեկենդանը կոչուեցաւ Բուն Բարեկենդան։ Այդ Կիրակի օրը Զատիկէն եօթը շաբաթ յառաջ է, և Զատկին հետ 35 օրուան շարժականութիւն ունի, Փետր. 1-էն Մարտ 7։ Այժմ սովորութիւն է, և սովորութիւնն ալ նոր չէ, որ ոչ թէ միայն Բուն Բարեկենդանին Կիրակին, այլ եւ բովանդակ անոր նախընթաց եօթնեակն ամբողջովին բարեկենդան կը նկատուի, եւ բարեկենդանի շաբաթ կը կոչուի։ Այդ եօթնեակը ամբողջ կերակուրներու եւ զուրաճութեանց ուրախութեամբ կ’անցնի։ Եկեղեցին ալ նոյն եօթնեակին աւելի նշանաւոր տօներ դրած է։ Նոյն իսկ վանքերն ալ կ’երեւայ թէ բարեկենդանի շաբթուն իրենց խստակեցութիւնը կը թուլցնէին, եւ ասկէ ծագում առած է նոյն օրերուն յատկացուած Աբեղաթող անունը։ Մեծ Պահքի ապաշխարութեան եկեղեցական երգերը եւ վարագոյրին փակումը շաբաթ իրիկուն կատարուելէն ետքը, Կիրակի օրը եկեղեցական տխրութեան հետ կերակուրներու ուրախութեան նուիրուիլը, ըստ մեր վարդապետաց «Զփափկութիւն դրախտին եւ զբարեկենդանութիւն օրինակէ». զի Բուն Բարեկենդանի Կիրակիին խորհուրդը նախահայրերուն դրախտային երջանիկ կենաց յիշատակութիւնը կը պարունակէ։

Աղբյուրը՝ Մաղաքիա արքեպ. Օրմանեան, Ծիսական բառարան

Կարդացեք նաև Արտաքսման կիրակի

ԱՐՏԱՔՍՄԱՆ ԿԻՐԱԿԻ – Ծիսական բառարան

արտաքսման կիրակիՄեծ Պահոց Կիրակիներէն իւրաքանչիւրը խորհրդաւոր անունը մը կը կրէ՝ օրուան աւետարաններէն առնուած։ Բ. Կիրակին գործածական եղած անուն մը չունի, սակայն տեղ-տեղ կը գտնենք Արտաքսման անունով կոչուած, որ եւ կը հաստատուի Շնորհալւոյն գրած շարականին իմաստէն։ Արդէն գիտենք թէ Բուն Բարեկենդանին, այսինքն Մեծ Պահոց Ա. Կիրակին, կը յիշատակուի նախամարդոց Դրախտի կյանքը, ըստ այսմ Բ. Կիրակին ալ Դրախտէ արտաքսուիլը կը յիշատակուի։ Մեծ Պահոց Բ. Կիրակին ալ Զատկին հետ 35 օրուան շարժականութիւն ունի, Փետրուար 8-էն մինչեւ Մարտ 14։

Աղբյուրը՝ Մաղաքիա արքեպ. Օրմանեան, Ծիսական բառարան

Կարդացե՛ք նաև Անառակի կիրակի

ԳԱԼՍՏԵԱՆ ԿԻՐԱԿԻ – Ծիսական բառարան

Գալստեան կիրակիՄեծ Պահոց Կիրակիներէն իւրաքանչիւրին անուն մը յատկացուած է, ինչպէս յիշեցաւ. վեցերորդ Կիրակին ալ Գալստեան կը կոչուի եւ անոր շարականն ալ Քրիստոսի աշխարհ գալուն խորհուրդը կը բացատրէ, օրուան աւետարանին վերջին համարն ալ (Մատթ. ԻԳ. 39) Քրիստոսի Գալստեան կ’ակնարկէ։ Որովհետեւ այդ կիրակին անմիջապէս կը յառաջէ Աւագ Շաբթուն՝ ուր Փրկագործութեան խորհուրդին տնօրինութիւնները կը յիշատակուին, այդ Կիրակիին դրուած Գալստեան անունը Քրիստոսի մարդկային փրկութեան համար աշխարհ գալը կը յայտնէ։ Զատկէն 15 օր առաջ է միշտ, եւ 35 օրուան շարժականութեամբ Մարտ 8-էն մինչեւ Ապրիլ 11 կրնայ հանդիպիլ։

Աղբյուրը՝ Մաղաքիա արքեպ. Օրմանեան, Ծիսական բառարան

Կարդացեք նաև Աւագ շաբաթ

ՏՆՏԵՍԻ ԿԻՐԱԿԻ – Ծիսական բառարան

Ծիսական բառարան, ՕրմանեանՏնտեսի կիրակի անունը կը տրուի Մեծ Պահոց Դ. Կիրակիին՝ որուն պատարագին կը կարդացուի Ղուկ. ԺԶ. (16) գլուխը, ուր պատմուած է Տնտեսին առակը։ Օրուան շարականներուն մէջ ալ Տնտեսի եւ անոր յարակից Մեծատանն եւ Ղազարոսի առակներուն իմաստները կը պարունակին։ Տնտեսի Կիրակին Զատկի հետ 35 օրուան շարժականութիւն ունի, եւ Փետր. 22-էն մինչեւ Մարտ 28 կրնայ հանդիպիլ։

Աղբյուրը՝ Մաղաքիա արքեպ. Օրմանեան, Ծիսական բառարան

Կարդացեք նաև Դատաւորի կիրակի

ԴԱՏԱՒՈՐԻ ԿԻՐԱԿԻ – Ծիսական բառարան

դատավորի կիրակիԱյսպէս կը կոչուի Մեծ Պահքի Ե. Կիրակին, որովհետեւ այն օրուան պատարագին կը կարդացուի Ղուկ. ԺԸ. (18) գլխին այն մասը որ կը պարունակէ Դատաւորին եւ Մաքսաւորին առակները, որոնք կը յիշատակուին շարականներու մէջ. ասկէ է իր անունը։ Այդ Կիրակին ալ Զատկին հետ 35 օրերու շարժականութիւն ունի եւ Մարտ 1-էն մինչեւ Ապրիլ 4 կրնայ հանդիպիլ։

Աղբյուրը՝ Մաղաքիա արքեպ. Օրմանեան, Ծիսական բառարան

Կարդացեք նաև Անառակի կիրակի

ՄԻՋԻՆՔ – Ծիսական բառարան

Միջինք, ծիսական բառարանԱյս անունը կը տրուի Մեծ Պահքի կէսին՝ որ տօնական նշանակութիւն մը չունի։ Մեզի համար Միջինք է Դ. Չորեքշաբթին կամ Մեծ Պահոց 24-րդ օրը, իսկ լատինաց համար հաջորդ Հինգշաբթին։ Միջինքէն սկսեալ՝ Խաղաղականի մէջ կ’երգուին ստեղի շարականները ըստ աւուր պատշաճի։

Աղբյուրը՝ Մաղաքիա արքեպ. Օրմանեան, Ծիսական բառարան

ՃԱՇՈՑ – Ծիսական բառարան, Մաղաքիա արքեպ. Օրմանյան

1286թ. «Ճաշոցի» «Յուղաբեր կանայք և հրեշտակը»

Այսինքն է Ճաշու ընթերցուածոց գիրք, յորում կը պարունակուին ո՛չ միայն ճաշու, այսինքն պատարագի գիրքերն ու առաքելական ընթերցուածքները տօնացոյցի կարգով քաղուած, այլ եւ ժամերգութեան մէջ կարդացուելու աւետարաններ։ Հաստ թղթով, խոշոր գիրով, մեծ դիրքով հրատարակուած են միայն Ճաշոցները, անոր համար Ճաշոցները հաստափոր գիրքերու կամ իրերու իբր օրինակ կը յիշուին միշտ։ Բոլոր պարունակութիւնները կը կարդացուին՝ հատորը աւետարանի գրակալին վրայ դնելով, միայն պատարագի աւետարանները Ճաշոցէն չեն կարդացուիր, այլ Ճաշու աւետարանէն։

Աղբյուրը՝ Մաղաքիա արքեպ. Օրմանեան, Ծիսական բառարան

Տես նաև՝ ՀԵԹՈՒՄ ԱՐՔԱՅԻ ՃԱՇՈՑԸ

ՊԱՏԱՐԱԳԱՄԱՏՈՅՑ – Ծիսական բառարան, Մաղաքիա արքեպիսկոպոս Օրմանյան

Խորհրդատետր. ՊատարագամատույցՊատարագի աղօթքները պարունակող գիրքն է, զոր քահանան կը գործածէ պատարագ մատուցանելու ատեն, որ եւ խորհրդատետր կը կոչուի, եւ այդ անունով բացատրուած է։

 

 

 

 

 

Աղբյուրը՝ Մաղաքիա արքեպ. Օրմանեան, Ծիսական բառարան

ԽՈՐՀՐԴԱՏԵՏՐ – Ծիսական բառարան, Մաղաքիա արքեպիսկոպոս Օրմանյան

Խորհրդատետր. Պատարագամատույց 2Պատարագի Ս. Խորհուրդին ատեն քահանային ի ձայն կամ ի թիւ կարդալու աղօթքներուն գիրքն է, որ փոքրիկ գրակալով սեղանին ձախ եղջիւրին վրայ կը դրուի, երեսը դէպի ժամարանը՝ կարդալու դիւրութեան համար։ Նոյն նպատակաւ խորհրդատետրերը միշտ խոշորգիր կ’ըլլան։ «Պատարագամատոյց» ալ կը կոչուի այս գիրքը։

Աղբյուրը՝ Մաղաքիա արքեպ. Օրմանեան, Ծիսական բառարան

ՏՕՆ – Ծիսական բառարան, Մաղաքիա արքեպիսկոպոս Օրմանյան

տոն, Օրմանյան

Ընդհանուր անունն է որ կը տրուի թէ́ տէրունական եւ թէ սրբոց յիշատակներուն կամ տարեկաններուն, եւ կը նշանակէ հանդիսաւորապէս կատարուած յիշատակ մը։ Կենցաղական կամ քաղաքական շրջանակի մէջ կատարուած հանդիսաւոր յիշատակներուն ալ տօն անունը կը տրուի։ Տէրունի տօներուն եւ սրբոց տօներուն վրայ զատ-զատ խօսած ենք, ինչպէս նաեւ հրամայեալ տօներուն վրայ, որոնք տօներու զանազան տեսակները կը կազմեն։

Աղբյուրը՝ Մաղաքիա արքեպ. Օրմանեան, Ծիսական բառարան

%d bloggers like this: