Blog Archives

Էջմիածնի խորհուրդը (մասն Ա.) – Կարապետ եպս. Տէր-Մկրտչեան

Կարապետ եպս. Տէր-Մկրտչեան«Եկայք շինեսցուք սուրբ զխորանն

լուսոյ, քանզի ի սմա ծագեաց մեզ լոյս

ի Հայաստան աշխարհի»:

(ՇԱՐԱԿԱՆ)

 

Այն աշխարհում, «ուր հին աւերակ նոր աւերակին տեղի է տալիս» անընդհատ, ուր չկայ գրեթէ մի հաստատութիւն, հասարակաց բարօրութեանը ծառայող, ժողովրդի հոգեւոր գաղափարական բարիքները պահպանող եւ շահեցնող մի շէնք, որին ձեռք տալը վտանգաւոր չլինէր, որի խարխուլ պատերը Read the rest of this entry

ԷՋՄԻԱԾՆԻ ՏՕՆ – Ծիսական բառարան

Էջմիածինը Շարդենի փորագրությունում

Նկարում՝ Էջմիածինը 17-րդ դարավերջին, http://www.wikipedia.org կայքից

Ս. Լուսավորիչը Խոր Վիրապէն ելլելէն ու Քրիստոսի հաւատքը Հայոց մէջ քարոզել սկսելէն ետքը տեսաւ այն նշանաւոր տեսիլքը, ուր Միածինն երկինքէն իջնելով՝ ձեռքը բռնած ոսկի մուրճով բաղխեց այն տեղը՝ ուր էր Սանդարամետի տաճարը. եւ այս հրաշալի կերպով նշանակեց Հայ Եկեղեցւոյ երկնային հաստատութիւնը: Այդ տեսիլքին օրը ճշդելով եւ թուականները զննելով կը գտնենք թէ տեղի ունեցան 302 Յունուար 25-ին. իսկ Վիրապէն ելքը տեղի ունեցած էր 301 աշնան: Միածնի իջումն ու Հայ Եկեղեցւոյ հաստատութիւնը թէ՛ ընդհանրապես Քրիստոսի Եկեղեցւոյ եւ թէ ի մասնաւորի Հայ Եկեղեցւոյ տօնն է, եւ իբր եկեղեցւոյ տօն կկատարուի Հոգեգալուստէն ետքը եկող Բ. Կիրակին,  Զատկի Ժ. կիրակին, կամ Զատկէն 64 օր ետքը: Միշտ 35 օրերու շարժականութեամբ՝ Մայիս 24-էն մինչեւ Յունիս 27 կրնայ հանդիպիլ: Այդ տօնին անունը դրուած է «Տօն Եկեղեցւոյ հաստատել ի Ս. Լուսաւորչէ» կամ աւելի համառօտ կերպով «Տօն Կաթողիկէ Էջմիածնի»:

 

Աղբյուրը՝ Մաղաքիա արքեպ. Օրմանեան, Ծիսական բառարան

Տե՛ս նաև բլոգի Առցանց գրադարններ բաժինը

 

 

ԱՌԱՋԱՒՈՐԱՑ ԿԻՐԱԿԻ – Ծիսական բառարան, Մաղաքիա արքեպ. Օրմանյան

Ծիսական բառարան, ՕրմանեանԱռաջաւորաց Կիրակի կը կոչուի Մեծ Պահքի Բուն Բարեկենդանէն երեք եւ Զատկէն տասը շաբաթ առաջ հանդիպած Կիրակին, որ կը հաշուուի միշտ Զատկին հետ համեմատելով եւ անոր հետ 35 օրուան շարժականութիւն կ’ունենայ՝ Յունուար 11-էն մինչեւ Փետր. 15։ Այս Կիրակիին յաջորդող եօթնեակին հինգ օրերը Առաջաւորաց Պահք կը կոչուին եւ սաստիկ պահք կը պահուի ծոմով մէկտեղ, եւ նոյն իսկ պատարագի մատուցումը կը դադրի Մեծ Պահոց նման։ Պահքին Ե. Օրը, այսինքն Ուրբաթ օրը կը յիշատակուի Յովնանու քարոզութիւնն ու Նինուէի ապաշխարութիւնը, ոչ թէ իբր Ս. Յովնան մարգարէի տօն, այլ պարզապէս իբր մեծ ապաշխարութեան մը օրինակ։ Շնորհալին կը մեկնէ Առաջաւորք անունը իբր առաջին պահք, որովհետեւ Ս. Լուսաւորչէն հրամայուած առաջին պահքին յիշատակութիւնն է։ Լուսաւորիչը Վիրապէն ելլելէն ետքը երբ սկսաւ աւետարանել, նախ հինգօրեայ շարունակ ու անսուաղ պահքով պատրաստեց հայ ժողովուրդը բժշկութիւն ու լուսաւորութիւն ընդունելու՝ Նինուէացւոց ապաշխարութեան նմանողութեամբ։ Այս առաջին պահքին տարեկան յիշատակութիւնն է որ հաստատուն մնացած է մեր եկեղեցւոյ մէջ, եւ որում նման բան մը ուրիշ եկեղեցիներու մէջ չի գտնուիր։ Այդ պահոց ՇԲ. օրը Ս. Սարգսի յիշատակը կը տօնուի, հաստատապէս եւ ժողովուրդն ալ շատ անգամ Ս. Սարգսի պահք կ’անուանէ այդ պահքը, եւ յոյները՝ որ ոչ միայն այս շաբթուան պահքը չունին, այլ եւ սովորական պահոց լուծումն ալ ունին, ժամանակին նախատած են հայերը՝ ըսելով թէ Սարգիս կախարդի մը իշուն կամ շունին մահուան համար հաստատած են այս պահքը։ Սակայն ոչ թէ Սարգիս Կախարդի, այլ եւ ոչ Ս. Սարգիս զօրավարին համար է այս պահքը, եւ տօնին հանդիպումէն առած է մեր ժողովրդական անունը։ Առաջաւորաց անունը հնար էր մեկնել նաեւ իբր Մեծ Պահքէն առաջ եկող պահք մը, կամ Զատկական պահքերուն առաջին մասը, բայց  ամէն պարագայի մէջ Լուսաւորիչէ հաստատուած առաջին պահքի իմաստն ու նշանակութիւնն աւելի ընդունելի են։  

Աղբյուրը՝ Մաղաքիա արքեպ. Օրմանեան, Ծիսական բառարան

Կարդացե՛ք նաև ԲՈՒՆ ԲԱՐԵԿԵՆԴԱՆ

%d bloggers like this: