Blog Archives

Կաթոլիկ եկեղեցի. պոնտիֆիկները փոխվում են, խնդիրները՝ մնում (մաս 2-րդ)

poooope

Իտալացի լրագրող Ջիովաննի Բենսին Վատիկանի դժվարությունների և հեռանկարների մասին

Սկիզբը՝ այստեղ

Իսկ ահա եկեղեցու կյանքի շատ ուրիշ բաներ, որոնք որոշում են մարդանց և եկեղեցական կառույցի միջև հարաբերությունների բնույթը, մնացել են անփոփոխ: Օրինակ, այդպիսի հարատև խնդիր է ավտորիտարզմը և ցենտրալիզմը: Նախկինի պես ամեն ինչ որոշվում է Վատիկանում (շատ կաթոլիկներ դեռ ասում են «Հռոմում»): Եկեղեցական կյանքի հարցերի լուծման ժամանակ կոլեգիալությունը բավարար չէ, թեմական առաջնորդները բողոքում են, որ «Բրոնզե դռների» ետևում (այսինքն`Վատիկանի պատերից ներս) նրանց հետ հաշվի չեն նստում: Նույնը տեղի է ունենում ծխերի նկատմամբ եպիսկոպոսների կողմից:

Առկա է նաև ավտորիտարիզմը` համաձայն հայտնի ձևակերպման. «Roma locuta, causa finita» («Հռոմը արտահայտվեց, գործն ավատված է»): Կենտրոնականությունը (ցենտրալիզմը) և ավտորիտարիզմը ծնում են այլ ֆենոմեն՝ գաղտնի խմբավորումների առաջացումը, որոնք օգնում են միմյանց պահպանել իրենց «մասնակի իշխանությունը» կամ պայքարում են Եկեղեցու ներսի այլ խմբավորումների հետ, որպեսզի տիրանան օտարի «բաժնին»: Այդ խմբավորումները կարող են համախմբել կարդինալների, ավելի ցածր դասի հիերարխների, ինչպես նաև վատիկանյան կուրիայի աշխատակիցների՝ հոգևորականությանը և հասարակ աշխարհականների: Բենեդիկտոս 16-որդի օրոք հակամարտում էին 2 խմբավորումներ. պետական քարտուղար կարդինալ Տարչիզիո Բերտոնեի կողմից ստեղծվածը և մյուսը՝ նրա նախորդի՝ Անջելո Սոդանոյի Սրբազան կոլեգիայի դեկան և Իտալական եպիսկոպոսական կոնֆերանսի նախագահ Անջելո Բանյասկոյի կողմից ղեկավարվողը: Այս խմբերից յուրաքանչյուրը (կան նաև այլ, պակաս ազդեցիկ կլաններ) ժամանակավոր հաջողությամբ փորձում էր իր կողմը քաշել անվճռական Բենեդիկտոս պապին:

Մինչ այժմ հստակ չէ, թե ինչ դեր է խաղացել այս կոմբինացիաներում Բենեդիիկտոս 16-րդի կամերդիներ Պաոլո Գաբրելեն, ով փաստաթղթեր էր հափշտակել պապի գրասեղանից և փոխանցել դրանք իտալացի լրագրող Ջանլուիջի Նուցցիին, որն էլ դրանց հիման վրա «մերկացնող» գիրք գրեց:

Իր հրաժարականից ոչ շատ վաղ Բենեդիկտոս 16–րդը հանձնարարեց 3 կարդինալների՝ Խուլիան Էրրանսին, Յոզեֆ Տոմկոյին և Սալվատորե Դե Ջորջիին հետաքննություն անցկացնել Գաբրիելեի գործով: Կարդինալները կատարեցին իրենց աշխատանքը, պապը գաղտնի դարձրեց նրանց զեկույցը՝ հայտարարելով, որ դրան կարող է ծանոթանալ միայն իր հաջորդը: Կոնկլավից առաջ կարդինալները պահանջեցին, որպեսզի իրեն հայտնեին փաստաթղթի բովանդակությունը, բայց նրանց մերժեցին: Հնարավոր է, որ «հաղորդագրությունում» խոսվում է հենց այն ինտրիգների մասին, որոնց հետ Ռացինգերը չկարողացավ հաղթահարել և որոնք կաթվածահար են անում վատիկանյան «մեքենան»: Իզուր չէ որ կարդինալների կոլեգիայի դեկան Անջելո Սոդանոն կոնկլավի նախօրեին Սուրբ Պետրոսի տաճարում տեղի ունեցած պատարագի իր քարոզում՝«Pro eligendo Summo Pontifice» («Բարձրագույն պոնտիֆիկի ընտրության մասին») հայտարարեց. «Ժողովականությունը և միությունը նոր պապի օրակարգի առաջին կետերն են»: Նշանակում է՝ կարդինալները լիովին գիտակցում են, թե ինչով պիտի զբաղվի Ֆրանցիսկ պապը: Անհրաժեշտ է ջնջել «կուրիալ»-կարդինալների, ովքեր մշտապես ապրում են Հռոմում և աշխատում պապական կուրայում, այսինքն՝ վատիկանյան պալատներում՝ զբաղվելով գործավարությամբ (ձեռքի հետ էլ՝ ինտրիգներով) և հեռավոր թեմերում, հաճախ «աշխարհի ծայրում», «երրորդ աշխարհի» երկրներում իրենց առաքելությունն իրականացնողների, ինչպիսին նախկին կարդինալ Բերգոլիոն էր, ով դարձավ առաջին ոչ եվրոպացի պապը, միջև սահմանը:    

Մեկ այլ հարց, որով անպայման կզբաղվի Հռոմի պապը, «գաղափարախոսական» բնույթի է: Այն կապված է մասնավորապես փոփոխություններով, որոնք տեղի են ունեցել աշխարհում Խորհրդային Միության փլուզումից և դրա հետ կապված Արևելյան Եվրոպայում սոցիալիզմի անկումից հետո: Նախկինում, ես կասեի Ֆրանսիական հեղափոխությունից սկսած, իսկ հետո, ամբողջ 19-րդ դարի ընթացքում կաթոլիկության և ընդհանրապես քրիստոնեության «գաղափարախոսական» թշնամին աթեիզմն էր. սկզբում «բուրժուական» (Վոլտերը և «ընկերները»), հետո նախամարքսյան (Ֆոյերբախ), ապա մարքսիստական՝ առաջին շրջանում «տեսական» (մինչև 1918 թ.), իսկ հետո՝ «պրակտիկ» (և դրամատիկ) Խորհրդային Միությունում և «սոցճամբարում»: 19-20-րդ դարերում Եկեղեցին ազդում էր հասարակության վրա իբրև «նորմատիվ» ուժ. նա տիրաբար հրահանգում էր մարդկանց ինչին և ինչպես հավատալ, նա սովորեցնում էր մարդկանց ինչպես մերժել աթեիզմը և ընդահանրապես պայքարել Եկեղեցու թշնամիների դեմ: 1864 թ. Պիոս 9-րդ պապը հրապարակեց «Սիլլաբուսը»՝ «մեր ժամանակների մոլորություններից» մի քանի տասնյակի հայտնի թվարկումը, որի մեջ մտնում էին ոչ միայն սոցիալիզմը և կոմունիզմը, այլև լիբերալիզմը և դեմոկրատիան:   

Շարունակությունը՝ հաջորդիվ

Կաթոլիկ եկեղեցի. պոնտիֆիկները փոխվում են, խնդիրները՝ մնում (մաս 1-ին)

Pope

Իտալացի լրագրող Ջիովաննի Բենսին Վատիկանի դժվարությունների և հեռանկարների մասին

«Բարի երեկո քույրեր և եղբայրներ։ Դուք գիտեք, որ կոնկլավի խնդիրը Հռոմի եպիսկոպոս ընտրելն է, և թվում է, թե իմ եղբայր-կարդինալները նրան գտան աշխարհի ծայրին… Բայց ես այստեղ եմ»։

Սրանք Հռոմի նորընտիր պապի առաջին բառերն էին, ով Կաթոլիկ եկեղեցու պատմության մեջ առաջին անգամ ընտրեց Ֆրանցիկսոս անունը։ Նա Արգենտինայի մայրաքաղաք Բուենոս-Այրեսի կարդինալ Խորխե Մարիո Բերգոլիոն է։

Հայտնի է նրա համեստությունը կենցաղում։ Բուենոս-Այրեսում նա հրաժարվեց ապրել արքեպիսկոսպոսի պալատում՝ նախընտրելով ոչ մեծ բնակարան քաղաքի կենտրոնում։ Քաղաքում երթևեկում էր հասարակական տրանսպորտով, իսկ իր սնունդը ինքն էի պատրաստում։ Մանուշակագույն հագուստի փոխարեն Բերգոլիոն կրում էր հասարակ վանական փարաջա էր կրում՝ ավանդական ճիզվիտների համար։ Միևնույն ժամանակ կարդինալը ասում էր, որ իրեն օտար չեն շատ բաներ աշխարհիկ կյանքում. օրինակ, նա սիրում էր տանգո, իսկ սիրելի գրքերը 19-րդ դարի իտալացի գրող Ալեսանդրո Մանձոնիի «Նշանվածները» և Դանթե Ալիգիերիի «Աստվածային կատակերգություն» գրքերն էին։

Սիրում էր ֆուտբոլ և «Սան-Լորենսո» ակումբի երկրպագու է, որը հիմնադրվել է 1908 թ. ապրիլին  հոգևորական դոն Լորենսո Մասսայի կողմից։ Ի դեպ, այդ հայտնի արգենտինական թիմն ունի նաև ոչ պաշտոնական անուն՝ Los Santos` («Սրբեր»)։ Ֆրանցիսկոս պապն ունի թիմի խաղացողների ստորագրություններով շապիկ, որը նրան են նվիրել հենց ֆուտբոլիստները։

Նոր պապը միանշանակ խիստ և հետևողական պահպանողական է։ Նա հանդես է գալիս աբորտների և էֆթանազիայի դեմ, աջակցում է Կաթոլիե եկեղեցու դիրքորոշմանը, որը դատապարտում է միասեռականներին, կտրուկ դեմ էր 2010 թ. Արգենտինայում ընդունված օրենքին, որը թույլատրում էր միասեռականների ամուսնությունները, կոչ է անում թույլ չտալ այդպիսի զույգերին երեխա որդեգրել, և, միաժամանակ, նորմա է համարում սեքսուալ փոքրամասնությունների նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքը։ Այս «արտաքին դիմանկարից» ելնելով՝ կարելի է փորձել կանխատեսել, թե ինչ քայլեր կկատարի Ֆրանցիսկոս պապը՝ լուծելու համար Կաթոլիկ եկեղեցին այսօր կեղեքող ցավոտ խնդիրները։

Նախորդ տարվա օգոստոսին մահացած կարդինալ Կառլո Մարիա Մարտինին՝ Միլանի նախկին արքեպիսկոպոսը, ինչ-որ առիթով հայտարարել էր, որ Կաթոլիկ եկեղեցին 200 տարով ետ է մնում պատմական զարգացման ուղուց։ Եվ դժվար է նրա հետ չհամաձայնել։ Վերջին 2 դարերի ընթացքում աշխարհն իրոք գնացել է մի ուղղությամբ, որն այլևս չի համապատասխանում Եկեղեցու շարժման ուղղությանը։ Այդ, հետ մնալը չի վերաբերում (մի քանի դեպքերից բացի), ասենք, գիտական ոլորտին. վաղուց անցել են ժամանակները, երբ ինկվիզիցիան արգելում էր ակնոց կրելը այն հիմնավորմամբ, որ դա, փոխելով իրերի «բնական» ընկալումը, հակասում է Աստծո կամքին։ Բայց միանշանակ ակներև է խզումը Եկեղեցու «մտածողության» և հասարակության «գործելակերպի» միջև։

Ֆրանցիկսոս պապի լուծելիք խնդիրները անհավանականորեն բարդ են։ Հնարավոր է՝ հենց այդ խնդիրների նկատմամբ վախը և անօգնականությունն էին այն դրդապատճառների թվում (բացի տարիքը և տկար առողջությունը), որոնք մղեցին Բենեդիկտոս 16-րդին վայր դնել պապական ծառայության ծանր բեռը։

Հովհաննես 23-րդ հանգուցյալ պապը, ով հրավիրել էր Վատիկանի 2-րդ ժողովը, ասում էր, որ Կաթոլիկ եկեղեցուն անհրաժեշտ է «aggiornamento», այսինքն՝ «ժամանակակցացում», բայց այդ «աջորնամենտոն» այդպես էլ չիրագործվեց՝ բացի մանրուքներից (ի դեպ, դրանցից ոչ բոլորն էին բավանանին լավ մտածված), ինչպես օրինակ եկեղեցական երաժշտության մեջ լատիներենի փոխարինումը ժամանակակից լեզուներով, ինչը, շատերի կարծիքով, նման է մանկական միամիտ երգերի և ոչ մի ընդհանրություն չունի մեծն կաթոլիկ երաժշտության հետ։

Շարունակությունը՝ այստեղ

Մայր Թերեզա և կարդինալ Ռացինգեր

mother and benedikt

Ձախ կողմում Ալբանիայում ծնված Մայր Թերեզան է, աջում՝ գերմանացի կարդինալ Յոզեֆ Ռացինգերը։ Նկարն արված է Ֆրայբուրգում (Հարավային Գերմանիա), պատարագի ժամանակ՝ նվիրված Գերմանիայի կաթոլիկների օրվա 85-րդ ամյակին։

2005 թ. ապրիլի 19-ին կարդինալ Ռացինգերն ընտրվեց պապ և ընտրեց Բենեդիկտոս XVI անունը։ 2013 թ. փետրվարի 11-ին նա հրաժարական տվեց՝ պատճառաբանելով իր առաջացած տարիքը։

Նրան փոխարինեց Ֆրանցիսկոս I պապը՝ դառնալով Սուրբ Պետրոսի 266-րդ փոխանորդը:

%d bloggers like this: