Category Archives: Նշանավոր գործիչներ

Սուրբ Հովհաննես Գ. Իմաստասեր Օձնեցի

21558973_864879660326386_2253009710497145155_n

Սուրբ Հովհաննես Օձնեցու արձանը Արդվիի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցու բակում, հեղ.՝ Գ. Աբրահամյան, Ս. Բաբայան

2017 թ. լրացավ Ս. Հովհաննես (Հովհան) Գ. Իմաստասեր Օձնեցի (717-728 թթ.) կաթողիկոսի գահակալման 1300-ամյակը, որի առթիվ տարվա ընթացքում կազմակերպվեցին տարբեր գիտաժողովներ, հրատարակվեց գիրք՝ նվիրված իմաստասեր կաթողիկոսին, Արդվիում՝ Սուրբ Հովհաննես (Սրբանես) եկեղեցու բակում տեղադրվեց Օձնեցու արձանը, որի հեղինակները երիտասարդ քանդակագործներ Գեղամ Աբրահամյանն ու Սարգիս Բաբայանն են: Մենք էլ որոշեցինք այդ առթիվ բլոգի հետևողների և առհասարակ հետաքրքրվողների համար կազմել Հովհաննես Օձնեցուն, նրա ժամանակին, գործունեությանն ու երկերին նվիրված և համացանցում առանց հասանելի գիտական հրապարակումների մի ցուցակ. այն ըստ ուսումնասիրողների ազգանունների է: Ցուցակը կազմելիս առաջնորդվել, սակայն չենք սահմանափակվել հետևյալ աշխատության նմանատիպ ցուցակով.

 

Պօղոս Խաչատրեան, Հայ գրականութեան մատենագիտութիւն, լրացրեց եւ խմբագրեց՝ Արշակ Բանուչեանը, Երեւան, 2016, էջ 370-377: Read the rest of this entry

Advertisements

Մեր հոգեւոր հայրենիքը (մասն Բ.) – Գարեգին վ. Յովսէփեան

Սկիզբը՝ այստեղ:

Բ

Ա՛րդ, ո՞րն է Հայ ժողովրդի հոգեւոր հայրենիքը:

Գարեգին ՀովսեփյանԱյս հարցի պատասխանը այն ժամանակ կարող ենք տալ, երբ աչքի առաջ ունենանք մեր ժողովրդի անցյալը: Որովհետեւ այնտեղ կարելի է որոշել միայն ժողովրդի հոգու բնորոշ գծերն ու յատկութիւնները, այնտեղ է պատկերանում ժողովրդի հոգեւոր կեանքի եւ ընդհանուր քաղաքակրթութեան մէջ ցոյց տուած զարգացումը: Պատմութիւնը ազգերի կեանքի հայելին է, իսկ հայելու մէջ անդրադառնում է ճիշտ պատկերը: Read the rest of this entry

Մեր հոգեւոր հայրենիքը (մասն Ա.) – Գարեգին վ. Յովսէփեան

«Յուշ լիցին քեզ աւուրքն յաւիտենից.

իմացարուք զամսն ազգաց յազգս: Հարց

զհարսն քո եւ պատմեսցեն քեզ, ցծերս

քո՝ եւ ասասցեն քեզ»:

ԵՐԿՐՈՐԴ ՕՐԻՆԱՑ, ԼԲ. 7

Ա.

Գարեգին արքեպիսկոպոս ՅովսէփեանԶարգացման ենթակայ ամէն արարած իւր հայրենիքն ունի. բոյսը, կենդանին իւր բնիկ աշխարհն ունին, ուր աւելի ազատ աճել կարող են, քան մի ուրիշ երկրում: Հասարակածի բոյսերը բեւեռային գօտում աճել չեն կարող, ինչպէս եւ սառուցեալ ովկիանոսի թռչուններն ու կենդանիները շնչասպառ կը լինեն Սահարայի ջերմ անապատներում: Նախախնամութեան սահմանած մի օրէնք է այս, որին ենթարկւում է եւ մարդը: Բայց մի մեծ տարբերութիւն կայ մարդու եւ միւս աճող արարածների մէջ: Մարդու կեանքը կենդանականի եւ հոգեւորի մի գումար է, այսպէս էլ նորա հայրենիքի գաղափար՝ երկու երեսից բաղկացած եւ միմեանց հետ սերտ կապուած մի ամբողջութիւն:

Read the rest of this entry

Էջմիածնի խորհուրդը (մասն Բ.) – Կարապետ եպս. Տէր-Մկրտչեան

Սկիզբը՝ այստեղ

%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%a5%d5%bf-%d5%bf%d5%a7%d6%80-%d5%b4%d5%af%d6%80%d5%bf%d5%b9%d5%a5%d5%a1%d5%b6Սուրբ Էջմիածնի տօնը այն նշանաւոր օրն է տարուայ մէջ, որ յիշեցնում է հայ եկեղեցւոյ ամէն մի անդամի, թէ նա իւր հոգեւոր կեանքի մի կենտրոն ունի, թէ այդ կենտրոնի կենդանութիւնը, նորա հետ կենդանի մի կապ պահելը նոյնչափ անհրաժեշտ է, որչափ հայի ինքնուրոյն, ազգային, եկեղեցական կեանքի պահպանութիւնն է անհրաժեշտ: Մենք շատ ենք խօսում առհասարակ եկեղեցու նշանակութեան մասին, ազգի հաստատութեան գլխաւոր սիւներից մէկը, գոյութեան անհրաժեշտ մի պայմանն ենք անուանում նորան, եւ այդպէս դատելով սովորաբար չենք մտածում լրջօրէն, թէ ի՞նչ է նշանակում ազգային կեանք, ի՞նչ է նշանակում եկեղեցի, ինչո՞վ են իրար հետ կապւում, ի՞նչ կողմերով կարեւորութիւն ստանում մեզ համար: Մեր հայրերը, որ եկեղեցի եւ ազգ բառերի մէջ խտրութիւն չէին դնում, որ աշխարհի ծայրերից Սուրբ Էջմիածին ուխտ էին գալիս, Read the rest of this entry

Էջմիածնի խորհուրդը (մասն Ա.) – Կարապետ եպս. Տէր-Մկրտչեան

Կարապետ եպս. Տէր-Մկրտչեան«Եկայք շինեսցուք սուրբ զխորանն

լուսոյ, քանզի ի սմա ծագեաց մեզ լոյս

ի Հայաստան աշխարհի»:

(ՇԱՐԱԿԱՆ)

 

Այն աշխարհում, «ուր հին աւերակ նոր աւերակին տեղի է տալիս» անընդհատ, ուր չկայ գրեթէ մի հաստատութիւն, հասարակաց բարօրութեանը ծառայող, ժողովրդի հոգեւոր գաղափարական բարիքները պահպանող եւ շահեցնող մի շէնք, որին ձեռք տալը վտանգաւոր չլինէր, որի խարխուլ պատերը Read the rest of this entry

Հայոց ազգային եկեղեցին, մասն Ե. – Գարեգին արքեպիսկոպոս (Յովսէփեան)

Սկիզբը՝ այստեղ:

imagesՄենք խուսափում ենք դաւանաբանական-փիլիսոփայական նրբութիւնների եւ տարբերութիւնների մէջ մտնել, անհասկանալի չդառնալու համար մեր ընթերցողներից շատերին. բայց եթէ յիշատակում ենք այս խնդիրները, պատճառն այն է, որ մեր եկեղեցու բռնած տարբեր դիրքը նորա ուրոյն եւ անկախ կեանքի յատկանիշներից մէկը դարձաւ: Հայաստանեայց Եկեղեցին հաւատարիմ է միմիայն նախնական, երէք տիեզերական ժողովներին, մերժելով Քաղկեդոնի եւ յետագայ ժողովների որոշումները: Ընդունէինք քաղկեդոնականութիւնը, Հայաստանեայց Եկեղեցին ոչ միայն իւր անկախութիւնը կը կորցնէր, Read the rest of this entry

Հայոց ազգային եկեղեցին, մասն Դ. – Գարեգին արքեպիսկոպոս (Յովսէփեան)

Սկիզբը՝ այստեղ:

Քաղկեդոնի ժողովՀայաստանեայց Եկեղեցին որոշ առանձնայատկութիւններ ունի նաեւ դաւանաբանական եւ ծիսական տեսակէտներով, որպէս հետեւանք նորա պատմական կեանքի: Մինչեւ 451 թուի Քաղկեդոնի Ժողովը քրիստոնէական եկեղեցիների մէջ դաւանաբանական խտրութիւն չկար: Արեւելքի մէջ երկու մեծ դպրոցներ կային. դորանից մէկը Աղէքսանդրիայի դպրոցն էր, որ Գ. դարի սկզբից մեծ հեղինակութիւն էր սկսել վայելել, առաջնորդ ունենալով Կղեմէս Աղեքսանդրացու եւ մանաւանդ Որոգինէսի նման մեծ գիտնականը, որ հեղինակութիւն էր ոչ միայն քրիստոնեաների, այլ եւ հեթանոսների աչքում: Բաւական է յիշել, որ նորան լսելու էին գալիս եւ հեթանոս փիլիսոփաներ, նոյն իսկ կայերական տան անդամներ, ինչպէս Իւլիա Մամէա Կայսրուհին էր: Դ. դարի սկզբից մինչեւ Ե. դարի վերջերը Աղեքսանդրիայի դպրոցն եւ եպիսկոպոսները կատարելապէս իշխող են եւ ուղղութիւն տուող քրիստոնէական մտայնութեան եւ դաւանական խնդիրների վերլուծութեան: Նիկիոյ Ժողովի մէջ յաղթանակեց Աթանաս Մեծ, դեռ եւս սարկաւագ լինելով, Read the rest of this entry

Հայոց ազգային եկեղեցին, մասն Գ. – Գարեգին արքեպիսկոպոս (Յովսէփեան)

Հայոց Եկեղեցին, Գարեգին ՅովսէփեանՍկիզբը՝ այստեղ:

Հայաստանը ազգովին քրիստոնէութիւն ընդունելու օրերին առանձին պետութիւն էր: Ճշմարիտ է, դաշնակից հռոմէական պետութեան, բայց ուրոյն կազմակերպութեամբ, լեզուով, օրէնքներով կամ աւանդութիւններով: Նա կազմուած էր բազմաթիւ նախարարութիւններից (սատրապներ), որոնք թագաւորի գերիշխանութեան տակ մի միութիւն էին կազմում. նոյն բնաւորութեամբ կամ հետեւողութեամբ կազմակերպւում է եւ Հայաստանեայց Եկեղեցին: Մեր եկեղեցական ժողովների մէջ Read the rest of this entry

Հայոց ազգային եկեղեցին, մասն Բ. – Գարեգին արքեպիսկոպոս (Յովսէփեան)

Սկիզբը՝ այստեղ:

Հայոց ազգային եկեղեցին, Գարեգին ՅովսէփեանԱյս եկեղեցիների, յատկապէս հին եկեղեցիների, Կաթոլիկ եւ Օրթոտոքս, ծագման եւ կազմակերպութեան պայմաններն էլ տարբեր են եղել, ուստի եւ տարբեր ձեւ ու կերպարանք են ստացել: Այդ եկեղեցիները ծագել են եւ կազմակերպուել Հռովմէական պետութեան մէջ, Հռովմէական պետական բաժանումների եւ նրանց յարաբերութեան իրողութիւնից մեծագոյն չափով ազդուելով: Եպիսկոպոսութիւններ, արքեպիսկոպոսութիւններ, պատրիարքութիւններ, կազմակերպուել են, յատկապէս, Դիոկղետիանոս կայեր պետական բաժանումների եւ նահանգների օրինակով եւ նոյն իսկ տարածականութեամբ նոյնացել են երբեմն նահանգական կազմակերպութիւններին: Կեսարիայի, Անտիոքի, Երուսաղէմի, Աղէքսանդրիայի արքեպիսկոպոսութիւններն Read the rest of this entry

Հայոց ազգային եկեղեցին, մասն Ա. – Գարեգին արքեպիսկոպոս (Յովսէփեան)

Գարեգին արքեպիսկոպոս Յովսէփեան

«Թագաւոր երկնաւոր, միշտ անշարժ

պահեա զաթոռս Հայկազնեայց»:

Հայ եկեղեցին քրիստոնէական եկեղեցիների մէջ իր ուրոյն տեղն ունի անցեալով, կազմակերպչական եւ դաւանաբանական առանձնայատկութիւններով: Հայաստանեայց Եկեղեցի կամ Հայոց Եկեղեցի անունն իսկ արտայայտած է նորա էութիւնը: Կայ Կաթոլիկ Եկեղեցի, կայ Օրթոտոքս Եկեղեցի, կան Բողոքական կամ Աւետարանական եկեղեցիներ, բայց նրանք ազգային եկեղեցիներ չեն այնպիսի հասկացողութեամբ եւ տարողութեամբ, որպիսին Հայաստանեայց Եկեղեցին է: Սա ազգային եկեղեցի է գերազանցապէս, իւր լեզուով, գրականութեամբ, Read the rest of this entry

%d bloggers like this: