ԽԱՉՎԵՐԱՑ կամ ՎԵՐԱՑՄԱՆ ԽԱՉ – Ծիսական բառարան

խաչվերացԱմենէն հինն է խաչի տօներուն, եւ իր պատմական սկզբնաւորութիւնն ալ մինչեւ Քրիստոնէութեան սկիզբը կը բարձրանայ, որովհետեւ խաչը վերացնելու եւ փառաւորելու առաջին գործողութիւնը կը վերագրուի Տեառնեղբայր Յակոբ առաքյալին, որ Երուսաղէմի առաջին եպիսկոպոսն եղած է եւ որ խաչը բարձրացնելով ի տես ժողովրդեան «Խաչի քո, Քրիստոս, երկիր պագանեմք» օրհնութիւնն ու աղօթքն ըսած է: Դժուար է հաստատել թէ Յակոբ Տեառնեղբայր բուն իսկ Քրիստոսի խաչը բարձրացրած ըլլայ, ենթադրելով որ առաքեալք յաջող միջոցով մը կրցան Քրիստոսի խաչէն մաս մը ձեռք բերել, բայց անհաւանական չէ նմանութեամբ շինուած քառաթեւով մը այդ արարողութիւնը կատարուած է: Խաչի փառաւորութեան երկրորդ պարագայ մըն ալ խաչին գիւտն է, երբ Հեղինէ դշխոյ զայն գտնելէն ետքը մեծահանդէս փառաւորութեամբ զետեղեց Ս. Յարութեան տաճարին մէջ: Խաչվերացի տօնին նախընթաց օրը նաւակատիքի յիշատակ կատարելը, եւ այդ յիշատակը Ս. Յարութեան տաճարին նաւակատիքի տարեդարձն ըլլալը, Խաչի գիւտն ու Խաչվերացը ներքին կերպով մը իրարու կը միացնեն: Երրորդ պարագան ուր խաչը յատուկ փառաւորութիւն ստացաւ՝ Խաչի գերեդարձն է: Երուսաղէմ Պարսից կողմէն առնուեցաւ 610-ին, եւ ուրիշ բաներու հետ Խաչափայտն ալ տարուեցաւ իբր գերի կամ իբր աւար, բայց 627-ին Հերակլ կայսրը Պարսից յաղթելով՝ Խաչափայտն ետ դարձուց եւ 628-ին զայն փառաւոր հանդէսով Ս. Յարութեան տաճարին մէջ զետեղեց, եւ այս պարագայէն ետքը յոյները սկսան Խաչի Վերացման տօն կատարել Սեպտեմբեր 14-ին: Մեր եկեղեցին, որ մեծ տօները Կիրակիի կը փոխադրէ, Խաչվերացի տօնն ալ կը կատարէ Սեպտեմբերի 14-էն ետք կամ յառաջ հանդիպող մերձաւորագոյն Կիրակիին, որ է Սեպտեմբեր 11-էն 17 օրերու մէջ հանդիպող Կիրակիին: Տօնական յիշատակը երեք եղելութեանց հետ ալ կապ ունի, բայց գլխաւոր կը նկատուի Տեառնեղբայր Յակոբ առաքեալէն մնացած աւանդութիւնը:

Աղբյուրը՝ Մաղաքիա արքեպ. Օրմանեան, Ծիսական բառարան

Կարդացե՛ք նաև ՏԱՂԱՒԱՐ [ՏՕՆ] – Ծիսական բառարան

Posted on September 19, 2015, in Մաղաքիա արքեպիսկոպոս Օրմանյան and tagged , , , , , . Bookmark the permalink. 1 Comment.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: